🌸 ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ (ਤੀਜੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ)

ਗੁਰਮੁਖੀ ਵਿਚ

1. ਜੀਵਨ ਪਰਿਚਯ

• ਜਨਮ: 5 ਮਈ 1479, ਬਸਰਕੇ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ।

• ਪਿਤਾ ਜੀ: ਭਾਈ ਤੇਜ ਭਾਣ ਜੀ।

• ਮਾਤਾ ਜੀ: ਮਾਤਾ ਲਾਖਮੀ ਜੀ।

• ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਮਾਤਾ ਮਾਨਾ ਜੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ।

• ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚਾਰ ਬੱਚੇ ਸਨ – ਦੋ ਪੁੱਤਰ (ਭਾਈ ਮੋਹਨ ਜੀ, ਭਾਈ ਮੋਹਰੀ ਜੀ) ਅਤੇ ਦੋ ਧੀਆਂ (ਬੀਬੀ ਭਾਨੀ ਜੀ, ਬੀਬੀ ਦਾਨੀ ਜੀ)।

2. ਗੁਰਮਤ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ

• ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ 61 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮਕ ਰਸਮਾਂ ਵਿਚ ਰੁੱਝੇ ਰਹੇ।

• ਇੱਕ ਵਾਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਸੁਣੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ।

• ਉਹ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।

3. ਗੁਰਗੱਦੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ

• 1552 ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਨੂੰ ਗੁਰਗੱਦੀ ਸੌਂਪੀ।

• ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਲਗਭਗ 73 ਸਾਲ ਸੀ।

4. ਮੁੱਖ ਯੋਗਦਾਨ

1. ਲੰਗਰ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤੀ – ਲੰਗਰ ਵਿਚ ਰਾਜਾ-ਰੰਗਰੇਟਾ ਇਕੱਠੇ ਬੈਠ ਕੇ ਖਾਂਦੇ।

2. ਅਨੰਦ ਕਾਰਜ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ – ਵਿਆਹ ਦੀ ਰਸਮ ਨੂੰ ਗੁਰਮਤ ਅਨੁਸਾਰ ਅਨੰਦ ਕਾਰਜ ਰਾਹੀਂ ਮਨਾਇਆ।

3. ਮਨੁੱਖੀ ਬਰਾਬਰੀ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ – ਜਾਤ-ਪਾਤ ਦੇ ਭੇਦ-ਭਾਵ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕੀਤਾ।

4. ਸਿੱਖ ਧਰਮਕ ਕੇਂਦਰ ਬਣਾਏ – 22 ਮੰਜੀਆਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਜੋ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਹੋਵੇ।

5. ਬਾਣੀ – ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਦਰਜ ਹੈ (869 ਸ਼ਬਦ)।

6. ਸਤਿ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ – ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਨਾਮ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਮਨੁੱਖ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ।

5. ਜੋਤੀ ਜੋਤ ਸਮਾਉਣਾ

• ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਨੇ 1574 ਵਿਚ ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਜੋਤੀ ਜੋਤ ਸਮਾਈ।

• ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਨੂੰ ਗੁਰਗੱਦੀ ਸੌਂਪੀ।

6. ਸੁਨੇਹਾ

• ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਰਸਮਾਂ ਦਾ ਨਹੀਂ, ਸੱਚੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ।

• ਹਰ ਮਨੁੱਖ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਹੈ।

• ਨਾਮ ਜਪਣਾ, ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਤੇ ਸੱਚੇ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਣਾ ਹੀ ਮਾਰਗ ਹੈ।

हिंदी में

1. जीवन परिचय

• जन्म: 5 मई 1479, बसरके गाँव, अमृतसर।

• पिता जी: भाई तेज भाण जी।

• माता जी: माता लक्ष्मी जी।

• विवाह माता मानाजी से हुआ।

• चार संतानें – दो पुत्र (भाई मोहन जी, भाई मोह्री जी) और दो बेटियाँ (बीबी भानी जी, बीबी दानी जी)।

2. गुरु मत से मिलन

• 61 वर्ष की आयु तक अमरदास जी हिंदू परंपराओं में लगे रहे।

• एक दिन उन्होंने गुरु अंगद देव जी की वाणी सुनी।

• वे गहराई से प्रभावित हुए और गुरु अंगद साहिब की शरण में पहुँच गए।

3. गुरुगद्दी की प्राप्ति

• सन 1552 में गुरु अंगद देव जी ने उन्हें अपना उत्तराधिकारी बनाया।

• उस समय उनकी आयु लगभग 73 वर्ष थी।

4. प्रमुख योगदान

1. लंगर परंपरा को मजबूत किया – राजा और गरीब सब साथ बैठकर भोजन करते।

2. आनंद कारज की शुरुआत – विवाह की नई रीति, गुरमत के अनुसार।

3. समानता का संदेश – जात-पात का भेद मिटाया।

4. 22 मंजियाँ स्थापित कीं – धर्म प्रचार के केंद्र बनाए।

5. बाणी – गुरु ग्रंथ साहिब में उनकी 869 बाणियाँ दर्ज हैं।

6. नाम और सत्य पर जोर – उन्होंने कहा कि प्रभु के नाम के बिना मुक्ति संभव नहीं।

5. ज्योति ज्योत समाना

• 1574 में गुरु अमरदास जी ने गोइंदवाल साहिब में ज्योति ज्योत समाई।

• उन्होंने गुरु रामदास जी को गुरुगद्दी सौंपी।

6. संदेश

• सिख धर्म दिखावे का नहीं, सच्चे जीवन का मार्ग है।

• सभी मनुष्य समान हैं।

• नाम जपना, सेवा करना और सत्य पर चलना ही मुक्ति का मार्ग है।

🌺 गੁਰੂ अमरदास जी की शिक्षाएँ आज भी हमें सिखाती हैं – धर्म का सार सेवा, समानता और प्रभु का नाम है।