🌸 ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ (ਪੰਜਵੇਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ)

ਗੁਰਮੁਖੀ ਵਿਚ

1. ਜੀਵਨ ਪਰਿਚਯ

• ਜਨਮ: 15 ਅਪਰੈਲ 1563, ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਸਾਹਿਬ (ਪੰਜਾਬ)।

• ਪਿਤਾ ਜੀ: ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ (ਚੌਥੇ ਗੁਰੂ)।

• ਮਾਤਾ ਜੀ: ਮਾਤਾ ਭਾਨੀ ਜੀ।

• ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਨਿਮਰ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਅਤੇ ਗੁਰਸਿਖੀ ਪ੍ਰੇਮੀ।

2. ਗੁਰਗੱਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ

• 1 ਸਤੰਬਰ 1581 ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਜੋਤੀ ਜੋਤ ਸਮਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਗੁਰਗੱਦੀ ਮਿਲੀ।

• ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਨਿਰਭਰਤਾ, ਗਹਿਰਾ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨੇ ਸੰਗਤ ਦਾ ਦਿਲ ਜਿੱਤ ਲਿਆ।

3. ਮੁੱਖ ਯੋਗਦਾਨ

1. ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸੰਪਾਦਨਾ – ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ 1604 ਵਿਚ ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਪਹਿਲੇ ਚਾਰ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਬਾਣੀ, ਭਗਤਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦ ਜੋੜੇ।

2. ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਨਿਰਮਾਣ – ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਚ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ (ਸੁਵਰਨ ਮੰਦਰ) ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਵਾਇਆ।

3. ਸਰੋਵਰ ਦੀ ਸੰਪੂਰਨਤਾ – ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸਰੋਵਰ ਨੂੰ ਪਵਿਤ੍ਰ ਬਣਾਇਆ।

4. ਸਿੱਖੀ ਦਾ ਫੈਲਾਅ – ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧਾਇਆ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਨਾਮ-ਸਿਮਰਨ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ।

5. ਬਾਣੀ – ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ 2,218 ਸ਼ਬਦ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਹਨ।

6. ਸਮਾਜਿਕ ਕੰਮ – ਭਾਈਚਾਰੇ, ਸੱਚਾਈ ਅਤੇ ਦਇਆ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ।

4. ਸ਼ਹੀਦੀ

• 1606 ਵਿਚ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਜਹਾਂਗੀਰ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਵਿਚ ਭਿਆਨਕ ਤੜਪਾਏ ਗਿਆ।

• ਗਰਮ ਤਵੀ ਤੇ ਬਿਠਾਇਆ, ਗਰਮ ਰੇਤ ਸੁੱਟੀ ਗਈ।

• 30 ਮਈ 1606 ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਨਾਲ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਨਾਮ ਜਪਦੇ ਹੋਏ ਸ਼ਹੀਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

• ਉਹ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸ਼ਹੀਦ ਗੁਰੂ ਹਨ।

5. ਸੁਨੇਹਾ

• ਸੱਚਾਈ ਤੇ ਅਡਿੱਗ ਰਹੋ, ਭਾਵੇਂ ਮੌਤ ਵੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਆਵੇ।

• ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਰੱਬ ਦੀ ਰਜ਼ਾ ਮੰਨ ਕੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

• ਨਾਮ, ਸੇਵਾ, ਪ੍ਰੇਮ ਤੇ ਸੱਚਾ ਜੀਵਨ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਰਾਹ ਹੈ।

• ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਦਾ ਮੂਲ ਸੁਨੇਹਾ – “ਤੇਰਾ ਕੀਤਾ ਮੀਠਾ ਲਾਗੈ” (ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਤੂੰ ਕਰਦਾ ਹੈਂ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਮਿੱਠਾ ਹੀ ਲੱਗਦਾ ਹੈ)।

🌸 गुरु अर्जन देव जी (पाँचवें सिख गुरु)

हिंदी में

1. जीवन परिचय

• जन्म: 15 अप्रैल 1563, गोइंदवाल साहिब (पंजाब)।

• पिता जी: गुरु रामदास जी।

• माता जी: माता भानी जी।

• बचपन से ही ज्ञानवान, विनम्र और ईश्वर-भक्ति में लीन।

2. गुरुगद्दी की प्राप्ति

• 1 सितम्बर 1581 को गुरु रामदास जी के ज्योति ज्योत समाने के बाद गुरु अर्जन देव जी को गुरुगद्दी मिली।

• वे प्रेम, ज्ञान और सेवा के प्रतीक बने।

3. प्रमुख योगदान

1. गुरु ग्रंथ साहिब की संपादन – 1604 में आदि ग्रंथ का संकलन किया जिसमें पिछले गुरुओं की वाणी, भक्तों की बाणी और अपनी वाणी जोड़ी।

2. हरमंदिर साहिब का निर्माण – अमृतसर में हरमंदिर साहिब (स्वर्ण मंदिर) का निर्माण करवाया।

3. अमृत सरोवर की पवित्रता – सरोवर को पूर्ण कर पवित्र स्थान बनाया।

4. धर्म का प्रचार – नाम-सिमरन, सेवा और भाईचारे का संदेश फैलाया।

5. बाणी – गुरु ग्रंथ साहिब में सबसे अधिक (2,218) शब्द गुरु अर्जन देव जी के हैं।

6. सामाजिक योगदान – सत्य, करुणा और समानता का प्रचार किया।

4. शहादत

• 1606 में बादशाह जहाँगीर के आदेश पर लाहौर में गुरु जी को भयानक यातनाएँ दी गईं।

• उन्हें गरम तवे पर बैठाया गया, गरम रेत डाली गई।

• 30 मई 1606 को गुरु अर्जन देव जी ने परमात्मा का नाम जपते हुए शांति से शहादत प्राप्त की।

• वे सिख धर्म के पहले शहीद गुरु कहलाए।

5. संदेश

• सत्य के मार्ग पर डटे रहना चाहिए चाहे मौत ही क्यों न सामने हो।

• दुख-सुख दोनों को प्रभु की रज़ा मानकर स्वीकार करना चाहिए।

• नाम जपना, सेवा करना और प्रेम से जीवन जीना ही सच्ची भक्ति है।

• गुरु जी का मुख्य संदेश – “तेरा कीता मीठा लागै” (हे प्रभु, जो कुछ भी तू करता है, वह मुझे मीठा ही लगता है)।

🌼 ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਸਦਾ ਲਈ ਅਮਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਸਚ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਟਿਕੇ ਰਹਿਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਭਗਤੀ ਹੈ।