🌸 ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ (ਚੌਥੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ)

ਗੁਰਮੁਖੀ ਵਿਚ

1. ਜੀਵਨ ਪਰਿਚਯ

• ਜਨਮ: 24 ਸਤੰਬਰ 1534, ਲਹੋਰ ਨੇੜੇ ਚੁਨਾ ਮੰਡੀ।

• ਪਿਤਾ ਜੀ: ਭਾਈ ਹਰਦਾਸ ਜੀ।

• ਮਾਤਾ ਜੀ: ਮਾਤਾ ਦਯਾ ਜੀ।

• ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਨਾਮ ਭਾਈ ਜੀਠਾ ਜੀ ਸੀ।

• ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਅਨਾਥ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।

2. ਗੁਰਗੱਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ

• ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਬੀਬੀ ਭਾਨੀ ਜੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਭਾਈ ਜੀਠੇ ਨਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

• ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਨਿਰਭਰਤਾ, ਨਿਮਰਤਾ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਦੇ ਕਾਰਨ 1574 ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰਗੱਦੀ ਸੌਂਪੀ।

• ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਕਹਾਏ।

3. ਮੁੱਖ ਯੋਗਦਾਨ

1. ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ – ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਰਾਮਦਾਸਪੁਰ (ਅੱਜ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ) ਵਸਾਇਆ।

2. ਸਰੋਵਰ ਦੀ ਖੁਦਾਈ – ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਲਈ ਸਰੋਵਰ ਖੁਦਵਾਇਆ।

3. ਲੰਗਰ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ – ਲੰਗਰ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧਾਇਆ, ਸਭ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਕੀਤਾ।

4. ਬਾਣੀ – ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਦੀਆਂ 688 ਬਾਣੀਆਂ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਦਰਜ ਹਨ।

5. ਆਨੰਦ ਕਾਰਜ – ਵਿਆਹ ਦੀ ਗੁਰਮਤ ਰੀਤ “ਲਾਵਾਂ” ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਹੈ।

6. ਵਿਨਮਰਤਾ ਅਤੇ ਸੇਵਾ – ਗੁਰੂ ਜੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੇਵਾ ਤੇ ਨਿਮਰਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਰਹੇ।

4. ਜੋਤੀ ਜੋਤ ਸਮਾਉਣਾ

• ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਨੇ 1 ਸਤੰਬਰ 1581 ਨੂੰ ਜੋਤੀ ਜੋਤ ਸਮਾਈ।

• ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਗੁਰਗੱਦੀ ਮਿਲੀ।

5. ਸੁਨੇਹਾ

• ਸਚਾ ਸਿੱਖ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਗੁਰਬਾਣੀ ਅਨੁਸਾਰ ਆਚਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ।

• ਨਾਮ, ਸੇਵਾ, ਨਿਮਰਤਾ ਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਹੀ ਅਸਲ ਭਗਤੀ ਹੈ।

• ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੁਨੇਹਾ – ਸਭ ਨੂੰ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਮੰਨਣਾ ਤੇ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਨਾਲ ਜੋੜਨਾ।

🌸 गुरु रामदास जी (चौथे सिख गुरु)

हिंदी में

1. जीवन परिचय

• जन्म: 24 सितम्बर 1534, लाहौर के पास चूना मंडी।

• पिता जी: भाई हरदास जी।

• माता जी: माता दया जी।

• जन्म नाम भाई जीठा जी था।

• बचपन में अनाथ हो गए और गुरु अमरदास जी की सेवा में लगे।

2. गुरुगद्दी की प्राप्ति

• गुरु अमरदास जी ने अपनी बेटी बीबी भानी जी का विवाह भाई जीठे से कर दिया।

• उनकी सच्ची सेवा और विनम्रता से प्रभावित होकर 1574 में उन्हें गुरुगद्दी सौंपी गई।

• तब वे गुरु रामदास जी कहलाए।

3. प्रमुख योगदान

1. अमृतसर नगर की स्थापना – गुरु जी ने रामदासपुर (आज का अमृतसर) बसाया।

2. सरोवर की खुदाई – हरमंदिर साहिब के लिए पवित्र सरोवर खुदवाया।

3. लंगर परंपरा का विस्तार – लंगर को और मज़बूत किया।

4. बाणी – गुरु ग्रंथ साहिब में उनकी 688 बाणियाँ दर्ज हैं।

5. आनंद कारज रीति – विवाह के समय पढ़ी जाने वाली “लावाँ” उनकी रचना है।

6. नम्रता और सेवा – जीवनभर सेवा और विनम्रता का प्रतीक रहे।

4. ज्योति ज्योत समाना

• 1 सितम्बर 1581 को गुरु रामदास जी ने ज्योति ज्योत समाई।

• उनके बाद गुरु अर्जन देव जी गुरुगद्दी पर बैठे।

5. संदेश

• सच्चा सिख वही है जो गुरबाणी के अनुसार जीवन जीए।

• नाम जपना, सेवा करना, विनम्र रहना और प्रेम करना ही असली भक्ति है।

• गुरु रामदास जी का मुख्य संदेश – सबको समान समझो और वाहेगुरु से जोड़े रहो।

🌼 ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਖਾਸ ਕਰਕੇ “ਲਾਵਾਂ” ਅੱਜ ਵੀ ਹਰ ਸਿੱਖ ਵਿਆਹ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਚ ਪਿਆਰ ਤੇ ਆਤਮਕ ਇਕਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ।